Ağrı Dağı’nın Eteklerinde Akori Ortaçağ Ermeni Mezarlığı

Ağrı Dağı’nın eteklerindeki Yenidoğan Köyü’nde büyük bir Ermeni mezarlığı var. Bu tarihi noktayı özel kılan şey, bu mezarlığın TÜRKİYE’DE AYAKTA DURAN TEK ORTAÇAĞ ERMENİ MEZARLIĞI olması.

Yazının içindekiler

  • Yenidogan (Akori) Köyü
  • Köyün kısa tarihi
  • Mezarlık hakkında
  • Mezar taşlarının fotoğrafları
  • Mezarlık nerede?

16 günlük Doğu Türkiye seyahatimde birçok tarihi yeri gezdim. Ama bu ortaçağ Ermeni mezarlığı kesinlikle ilk beşime girer. Haydi Türkiye’nin doğusundaki unutulmuş topraklarda neler var keşfedelim.

Yenidoğan (Akori) Köyü

Yenidoğan Köyü, tarihte Akori, Ahura, Axori, Akhuri, Ahora ve Arguri isimleri ile bilinen çok eski bir yerleşim yeri. Bu köy Ağrı Dağı’nın Iğdır il sınırları içinde kalan bölümünde. Köyün doğu kısmında büyük bir Ermeni mezarlığı bulunuyor.

Mezarlık ve köy, Türkiye – Ermenistan sınırına birkaç kilometre uzaklıkta bulunuyor. Özellikle bu noktada gün batımından sonra Erivan şehir ışıklarını rahatlıkla görmek mümkün.

Gün batımında Yenidoğan Köyü’nün manzarası. Hemen arkada ise Ağrı Dağı’nın bulutlu zirvesi var. (foto – Gurdeep Mattu)

Köyün kısa tarihi

Bu köyden, tarihte ilk olarak 5. yüzyıl Ermeni tarihçisi Ghazar Parpetsi’nin notlarında bahsediliyor. Yani bu alanın tarihi en az 1600 yıllık.

Baltık Alman kaşif Friedrich Parrot, 1829 yılında yazdığı “Ararat’a Yolculuk” isimli seyahat yazılarında şöyle diyor:

“Köyde 175 aile, iyi yapılmış bir kilise, bir rahip ve köy reisi bulunuyor.”

Yarısı toprak altına gömülmüş bir mezar taşı. Haç oymalarını ve desenleri görebilirsiniz.

Akori köyün birkaç kilometre güneybatısında, Aziz Hakob isimli bir manastır bulunuyordu. 4. yüzyılda (341 yılında) inşa edilmiş olan bu dini kompleksin önemli kutsal emanetleri barındırdığı ve bu eserlerden birinin de Nuh’un Gemisi’nden bir ahşap parça olduğu söyleniyor. Friedrich Parrot’un Ağrı Dağı zirvesinde yaptığı yolculuk esnasında bu manastırı üs olarak kullandığı da tarihe kaydedilen bilgiler arasında.

1840 yılında meydana gelen şiddetli bir deprem sonucunda yaşanan toprak kayması, bu köyü ve manastırı yerler bir etmiş. Bu eski yerleşim yerinden geriye kalan tek şey ise bu Ermeni mezarlığı.

Yeni Akori, yani Yenidoğan köyü, eski Akori köyün birkaç kilometre uzağına kurulmuş. Bugün bu köy bir Kürt yerleşimi.

Mezarlık hakkında

Üzerinde haç oymaları ve Ermenice yazılar olan yaklaşık 100 mezar taşı bulunuyor. Ama bu eski eserlerin çoğu kötü durumda. Özellikle definecilerin yasadışı kazıları bu bölgeye çok zarar vermiş.

Mezarlığa giden yolu gösteren tabelalar bulunmuyor. Aşağıda Google Haritalar’da belirttiğim noktaya gitmelisiniz.

Türkiye – Ermenistan sınırında bulunan tarihi yerlerin bir kısmı askeri bölge içinde yer alıyor, yani giriş yasak. Ama bu mezarlığı rahatça ve sorunsuz ziyaret edebilirsiniz.

Mezarlıktan Erivan’ı görmek mümkün. (foto – Gurdeep Mattu)

Mezar taşlarının fotoğrafları

Kaçkarların çoğu yarıya kadar toprağa gömülmüş.

Mezarlık nerede?

Mezarlık Iğdır merkeze 65 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Yenidoğan Köyü’ne giden 2 yol bulunuyor. Iğdır Nahçıvan Karayolu’ndan gitmenizi tavsiye ederim. Iğdır Doğubeyazıt yolu çok bozuluyor. Buraya toplu ulaşım bulunmuyor, araçla gelmek zorundasınız. Iğdır merkezden yaklaşık 1 saat süren yolculuk sonrasında Yenidoğan Köyü’ne ulaşacaksınız.

Mezarlığın ve Ağrı Dağı’nın bulutlu tepesinin manzarası

Köye giden yol asfalt ve iyi durumda. Mezarlığa ulaştığınızda aracınızı yol kenarına rahatlıkla park edebilirsiniz. Çevrede sürüler otlatıldığı için çoban köpeklerine karşı dikkatli olmanızı tavsiye ederim. Mezarlığın kordinatları 39.774399, 44.387358

Mezarlığın Google Haritalar’daki yeri.

Doğu Türkiye Videolarımı İzleyebilirsiniz @ArgunKonuk



Argun Konuk
Argun Konuk

Dünyanın farklı yerleri hakkında seyahat videoları yapıyorum ve yazılar yazıyorum.

Diğer Türkiye yazıları


Loading…

Something went wrong. Please refresh the page and/or try again.