Han Yeraltı Şehri ve Nekropol, Eskişehir

Ayesha ile yaptığımız Ege turunun başlangıcında, yolumuzun üzerinde olan Eskişehir kırsalında bulunan tarihi yerlere uğramaya karar verdik. Eskişehir’in yeni yeni bilinmeye başlanan tarihi hazinelerinden Han Yeraltı Şehri’ni ziyaret ettik. Covid-19 pandemisi sebebiyle burada bizden başka kimse yoktu.

Han Yeraltı Şehri

Han Yeraltı Şehri, Eskişehir’in Han İlçesi’nde bulunuyor. Araç ile ulaşımın kolay olduğu bu antik yeraltı şehri, Eskişehir merkeze 82 km (1 saat 10 dk), Ankara’ya ise 226 km (2 saat 45 dk) uzaklıkta bulunuyor.

Han İlçesi’ne toplu taşıma ile gitmek isteyenler, Çifteler İlçesi’nden kalkan minibüsleri kullanabilir. Dürüst olmak gerekirse Han Yeraltı Şehri, ilçe ilçe minibüsle gezme uğraşına girecek kadar büyük ve etkileyici bir yer değil.

Bulunduğu nokta ve ilçedeki turizm organizasyonun zayıf olması sebebiyle, burası Türkiye’nin az bilinen yeraltı yerleşimlerinden biri. Ama, Han Yeraltı Şehri, çok özel ve iyi korunmuş bir yer.

Han İlçesi’ne ulaştığınız zaman işaret tabelalarını takip etmek yeterli olacaktır.

Han Yeraltı Şehri’ni ziyaret ücretsiz. Ziyaret saati yok. Burayı her gün, her saat ziyaret edebilirsiniz.

Han’ın Kısa Tarihi

1992 yılında yapılan arkeolojik kazılara rağmen, Han Yeraltı Şehri’nin ne zaman, ne sebeple ve kimler tarafından yapıldığına dair kanıt bulunamadı. Necropol (mezarlık) alanında keşfedilen buluntular, yeraltı şehrinin M.S 1. ve 6. yüzyıllar arasında aktif olarak kullanıldığına işaret etmektedir.

Kompleks yeraltı oda bağlantıları, dar tüneller ve mağara sistemleri buranın savunma ve askeri amaçlar için inşa edilmiş olma olasılığını güçlendirmektedir.

Kazılarda keşfedilen az sayıdaki buluntulara bakıldığında, Han bölgesine birçok imparatorluğun ve krallığın hükmettiği anlaşılmaktadır. Bulunan en eski eserlerin Bronz Çağı’na ait olduğu tespit edilmiştir. Erken dönemde Han bölgesine Kimmerler, Frigler, Lidyalılar, Makedonlar ve Persler hükmetmiştir. Roma İmparatorluğu döneminde Han en zengin dönemini yaşamıştır. Bizans döneminde ise burası askeri bir üs olarak kullanılmıştır. Sonraki yüzyıllarda ise bölgeye Selçuklular ve Osmanlılar yerleşmiştir. Günümüzde ilçe merkezinde bulunan, 1631-1638 yılları arasında inşa edilmiş Hüsrev Paşa Camii ve Türk Hamamı, Osmanlı döneminde kalan eserlerin başında gelmektedir.

Han Yeraltı Şehri’nde Görülecekler

Han Yeraltı Şehri mezar odası, yeraltı odaları ve ana tünel olmak üzere 3 bölümden oluşuyor.

Mezar Odası

Mezar odası, yeraltı şehrinin güneydoğu kısmındaki kayalık bölgenin oyulması ile inşa edilmiştir. Küçük bir kapıdan girilen oda 3 kısma bölünmüştür ve odanın her kısımda bir lahit mezar vardır. Bu mezarlık odasını özel yapan faktör, Eskişehir bölgesindeki bilinen tek fiyonk, rozet (daire şeklinde çiçek tasarımları), baklava ve desen kaya oymaları örneklerinin burada olmasıdır.

Yeraltı Odaları ve Tahıl Ambarları

Şehrin en iyi korunmuş girişi ve diğer tünel girişleri, yeraltı yerleşiminin ana girişinde bulunan kaya katman üzerinde yer alıyor. Tünnelleri takip ederek inilebilen derin ve karanlık odalarda zemin çok kaygan ve çamurlu.

Ana Tünel

Ana tünele, şehrin girişinin hemen sol tarafında bulunan merdivenlerden inilierek ulaşılabilir. Bu tünelin çok derin ve uzun olması sebebi ile birkaç adım ilerlediğinizde zifiri karanlık ile başbaşa kalıyorsunuz. Tünelde ilerledikçe artan nem sebebiyle bir zaman sonra yer kaygan ve çamurlu bir hale geliyor. Arkeolojik kazılarda elde edilen bulgulara göre tünel bir yeraltı su kanalı ile birleşiyor. Han Yeraltı Şehri’nin sakinleri yüzyıllar önce buradan temiz su temin ederlermiş.

Biz de tünelin sonuna kadar gidemedik çünkü zemini su basmıştı.

Han Yeraltı Şehri Nerede?

Argun Konuk
Argun Konuk

Türkiye ve dünyadaki ilginç yerler hakkında seyahat ve tarih yazıları yazıyorum.

Bunlar da ilginizi çekebilir