Dogruyol Kilisesi: Azeri Köyünde Ermeni Mirası

Kars’taki Çıldır Gölü’nün doğu kısmında bulunan Doğruyol Köyü’ndeki eski Ermeni kilisesini Azeri bir adam koruyor.

Yazının içindekiler

  • Dogruyol Köyü
  • Kiliseyi koruyan Azeri adamın videosu
  • Kilise hakkında
  • Atanur’un bize anlattıkları
  • Ziyaret etmeden önce bilmeniz gerekenler
  • Kilisenin Google Haritalar’daki yeri

Dogruyol Köyü

Kars ilinin Çıldır Gölü bölgesinde, Azeri Türklerinin bir kolu olan Terekemeler (Karapapaklar) tarafından iskan gören birçok köy var. Doğruyol Köyü de bu yerleşimlerden biri. Bu köy Türkiye, Gürcistan ve Ermenistan sınırlarının birleştiği noktada bulunuyor.

Köyün eski ismi “Cala” (Gürcüce:ჭალა). Ama önceki yüzyıllarda köyde hangi halkın yaşadığı hakkında kesin bir bilgi bulamadım. En güvenilir ve güncel bilgi Sevan Nişanyan’ın yer adları sözlüğü olan “Index Anatolicus” sitesinde yer alıyor. Bu bilgiye göre 20. yüzyılda Doğruyol, Terekeme (Karapapak) Azerilerinin yaşadığı bir köy idi. Ama bunun dışında fazla bir bilgi bulamadım.

Doğruyol Köyü ziyaretimde, burada yaşayan Atanur isimli Azeri bir adamla tanıştım. Aydın bir kafa yapısına sahip olan Atanur Abi, köydeki Ermeni kiliseni koruyor. Kendisi bana kilisenin kapısı açtı ve kilise bitişiğine inşa edilmiş olan camiyi de gösterdi.

Kilise hakkında

Bu tarihi kilise hakkında fazla bilgi bulunmuyor. Bu sebeple %100 kanıtlanmamış ama çoğunluk tarafından kabul gören bilgileri göz önüne almak zorundayız

Kilisenin Gürcü ya da Ermeni kökenli olduğu sıkça tartışılıyor. Atanur Abinin bize anlattığına göre bu bir Ermeni kilisesi. Ayrıca birçok İngilizce kaynak da bu kilisenin bir Ermeni ibadethanesi olduğunu söylüyor. Ama Türkçe kaynaklara göre bu bir Gürcü kilisesi. Geçmiş yüzyıllarda bu kilisenin zaman zaman Gürcü ve Ermeni cemaatleri tarafından kullanıldığı da kanıtlanmış bilgiler arasında.

Atanur ve ben.

Atanur’un bize anlattıkları

Ziyaretim sırasında Atanur Abi, bu kilise hakkında birçok önemli bilgi paylaştı. Atanur’un söyledikleri tarihi kaynaklar ile örtüşüyor: bu kilise 10. yüzyılda inşa edilmiş.

Kilise’nin hemen yanında bulunan cami de 100 ile 120 sene önce yapılmış. Bu İslami dini kompleksin çok renkli bir iç tasarımı var. Yakın zamanda Doğruyol köyüne yeni bir cami yapıldığı içi bu eski cami şu an kullanılmıyor.

Caminin içi

Kilisenin iç tasarımından geriye fazla bir şey kalmamış. Ama bu yapı hala güçlü ve görkemli bir şekilde ayakta duruyor. Atanur’un bana dediğine göre bu yapının temeli yerin çok derininde imiş.

“Buraya çok turist gelir. Ama çoğunlukla Ermeniler geliyor. İngiltere ve Amerika’dan gelen ziyaretçiler de oldu” dedi Atanur.

Kilise duvarlarının bazı yerlerinde sıva kalıntıları var. Bu da önceki yüzyıllarda kilise duvarlarının freskler ile kaplı olduğuna işaret ediyor.

Ziyaret etmeden önce bilmeniz gerekenler

Definecilerin yasadışı kazılarına engel olmak için kilise kilitli tutuluyor. Bu sebeple köye gelince Atanur’u bulmak zorundasınız. Atanur köyde olmasa bile kilise anahtarını birine bırakmış olacaktır. Köydeki herhangi birine veya kilisenin hemen karşısındaki markete anahtarın nerede olduğunu sorabilirsiniz.

Kiliseyi gündüz ziyaret etmeye çalışın. Kilise karşısındaki marketten su ve atıştırmalık alabilirsiniz.

Köyü önceden aramak isterseniz diye Google Haritalarda yazan köy muhtarlığının numarasını sizinle paylaşıyorum: 0536 518 64 59

Kiliseye giriş ücreti bulunmuyor.

Kilise nerede?

Kilisenin Google Haritalardaki yerini aşağıda belirttim. Harita sizin tarayıcınızda çalışmıyorsa buraya tıklayarak yeri görebilirsiniz.

Argun Konuk
Argun Konuk

Dünyanın farklı yerleri hakkında videolar yapıyorum ve yazılar yazıyorum.


Diğer Türkiye Yazıları


Loading…

Something went wrong. Please refresh the page and/or try again.